Kolejne
historyczne sycylijskie miejsce leży na wschodzie wyspy, a opływają je wody
Morza Jońskiego. To Syrakuzy założone w 734 roku p.n.e. przez Koryntian.
To greckie plemię zbudowało tutaj potężną kolonię, która przez wieki dominowała
nad tą częścią świata antycznego. Do dziś jest to jedno z najważniejszych miast
w basenie Morza Śródziemnego i na mapie współczesnej Sycylii, na którego
przeszłość składają się też ślady rzymskie, bizantyjskie, arabskie, normańskie
i hiszpańskie. Stąd też dominuje tu wyjątkowa architektura, bogate dziedzictwo
kulturowe, a wszystko to niezwykle malowniczo położone.
WYSPA
ORTIGIA.
Dziś
pokażę Wam ślady tej najstarszej, greckiej cywilizacji, którą zbudowali
najpierw na wyspie Ortigia (Ortidżia). Osada szybko stała się centrum
politycznym i handlowym regionu. Potem, kiedy zyskała na znaczeniu i zaczęło
brakować na wyspie miejsca rozrosła się też na lądzie. Stąd dziś do zwiedzania
mamy tu antyczne pozostałości na wyspie oraz na lądzie w Parku
Archeologicznym Neapolis. Po zdobyciu miasta swoje ślady zostawili potem
Rzymianie, których rządy trwały tu jeszcze dłużej niż greckie.
To
potężne polis słynęło z wybitnych osiągnięć naukowych, architektonicznych i
kulturalnych. A mieszkali tu ich twórcy, między innymi najsłynniejszy obywatel
i jeden z najwybitniejszych uczonych starożytności - Archimedes, a także
ojciec tragedii Ajschylos, twórca sielanki Teokryt, często bywał
tu Platon.
Tego
pierwszego widzimy zaraz po przejściu przez most Ponte Santa Lucia prowadzący
na wyspę. Wita nas w swoim królestwie, w którym urodził się w III wieku p.n.e..
Oprócz tego, że był genialnym matematykiem i fizykiem, to również był wynalazcą
i odegrał kluczową rolę w obronie Syrakuz przed Rzymianami. Skonstruowane przez
niego machiny wojenne (katapulty, legendarne układy luster) przez długi czas
powstrzymywały wrogów przed zdobyciem miasta. W tym mieście też zginął podczas
jego plądrowania, kiedy Rzymianom udało się w końcu je zdobyć.
Kiedy
wchodzimy w wąskie uliczki Ortigii uświadamiamy sobie, że nie ma już
tego miasta, w którym żył Archimedes i w którym stały pałace dawnych
władców, świątynie poświęcone greckim bóstwom, dawny port i mury okalające
wyspę. Zniszczyli je Rzymianie, Arabowie, Turcy Osmańscy, a potem także
trzęsienie ziemi w końcu XVII wieku. Na miejscu greckiej cywilizacji stoją dziś
budowle wzniesione przez późniejszych władców oraz mieszkańców tych rejonów.
Ale
jeśli się dobrze rozejrzymy, to pozostałości tamtej architektury i kultury
dostrzeżemy w wielu miejscach. Już po krótkim spacerze widzimy bowiem ruiny
najstarszej doryckiej kamiennej świątyni na Sycylii, czyli Świątynię Apolla
(Tempio di Apollo). Pochodzi z VI wieku p.n.e., ale stoi uparcie, choć w
swej przeszłości była też rzymskim przybytkiem, bizantyjskim kościołem,
arabskim meczetem, normańską bazyliką oraz normańskimi koszarami. Do dziś
pozostało jedynie kilka kolumn, podium ze stopniami i fragment ściany, mimo to
ruiny robią wrażenie.
Dalszy
spacer wąskimi i klimatycznymi uliczkami doprowadza nas do Placu Archimedesa
(Piazza Archimede). Choć wokół widzimy dostojne, gotyckie i barokowe
pałace, to plac upamiętnia antycznego bohatera, a na środku placu stoi
przepiękna fontanna poświęcona Dianie (Fontana di Diana), mitycznej
bogini miłości. Stoi ona na cokole z psem, w rękach trzyma łuk oraz kołczan i
broni nimfę ze swego orszaku – Aretuzę, która ucieka przed chcącym ją
posiąść bogiem rzeki Alfejosem. Ostatecznie Diana dla ochrony zamienia
ją w źródło, które znajdziemy pod koniec spaceru po Ortigii.
Stąd wąską
Via Roma ze sklepami, galeriami i
knajpkami wychodzimy na tyły miejscowej katedry.
Jej
główna fasada widoczna jest z Placu Katedralnego (Piazza del Duomo) i
stąd na pierwszy rzut oka wydaje się, że ta pełna zdobień i kamiennych świętych
patrzących na nas z góry świątynia to czysty barok. I tak jest faktycznie.
Jednak to podejście do niej z boku ujawnia jej antyczne pochodzenie. Widzimy
bowiem potężne, surowe kolumny starożytnej świątyni Ateny zbudowanej w V
wieku p.n.e., które obudowano nowymi ścianami, tym samym zachowano jej antyczną
duszę przystosowując do chrześcijańskich potrzeb.
Wychodząc
z placu mijamy barokowy kościół św. Łucji (Chiesa di Santa Lucia alla Badia),
patronki pisarzy i ślepców, która jest duchową opiekunką miasta. Jej najstarszy
spisany żywot pochodzi z V wieku i mówi o tym, że pochodziła z bogatej
rzymskiej rodziny i bardzo wcześnie złożyła śluby czystości. Kiedy matka
chciała ją wydać za mąż, ta odmówiła. Odtrącony zalotnik w akcie zemsty doniósł
władzom, że jest chrześcijanką. Torturowana odmówiła porzucenia wiary, więc na
mocy wyroku zamknięto ją w domu publicznym. Podobno, aby się oszpecić wydłubała
sobie oczy. Została ścięta w 304 roku w wieku 23 lat. W miejscu świątyni istniał klasztor
benedyktynek, który zbudowano podobno w miejscu, gdzie zmuszano ją do
prostytucji. Jej figura pozbawiona oczu stoi na fasadzie katedry.
Przy końcu ulicy Via Pompeo Picheralli pojawia się coraz więcej błękitu, bowiem roztaczają się stąd wspaniałe widoki na morze. Przy jego brzegu znajdujemy wspomniane Źródło Aretuzy (Fonte Aretusa). To słodkowodne źródło wody związane z mitem porastają zielone wysokie papirusy, między nimi baraszkują szczęśliwe kaczki. Ta niecka, w której się woda znajduje jest elegancko obudowana i otoczona dookoła barierką, zza której można ją podziwiać.
Stąd
widać też poszarpane wybrzeże wyspy oraz potężną bryłę wielkiego kamiennego i
kanciastego zamku z XVI wieku, który miał budzić grozę i odpierać ataki ze
strony morza. To Castello Maniace zbudowany na samym końcu cypla, o
który rozbijają się morskie fale. Ale gdzie tu antyczne ślady, powiecie? Otóż
król hiszpański Karol V zdecydował się przekształcić wyspę w ufortyfikowaną
twierdzę, a do jej budowy użył… budulca z antycznych zabytków znajdujących się
na wyspie. I tutaj, i w innych budowlach Ortigii dobitnie widać jak
mieszają i nakładają się na siebie kolejne historyczne epoki.
PARK
ARCHEOLOGICZNY NEAPOLIS.
Pół godziny w głąb lądu lepiej widać ślady greckiej i rzymskiej bytności w Syrakuzach. Jest tu największy kompleks starożytnych zabytków zlokalizowany w Parku Archeologicznym Neapolis (Parco Archeologico della Neapolis). Park jest malowniczo położony u stóp i na wzgórzu Temenite, wśród latomii czyli kamieniołomów. Niższą część zajmują nowsze obiekty z czasów rzymskich: basen widoczny pod normańskim kościołem z IX wieku, który jako jeden z niewielu przetrwał trzęsienie ziemi z końca XVII wieku i owalny amfiteatr zbudowany między I a III wiekiem n.e. służący do igrzysk i walk gladiatorów.
Dalej
jest grecki ołtarz ofiarny Hierona II poświęcony Zeusowi. Jest to
największy ołtarz starożytnej Grecji mierzący 198 m długości i 22 m szerokości,
na którym można było złożyć w ofierze jednocześnie setki byków. Dziś zachowała
się jedynie podstawa, reszta materiałów, być może, posłużyła do budowy
twierdzy. Ołtarz jest najważniejszym świadectwem hellenistycznej potęgi
Syrakuz.
Wyżej
jest część grecka: teatr, świątynia Apolla, taras, nimfeum oraz grobowce, w
tym, być może, grobowiec Archimedesa. Najważniejszym obiektem jest wspaniały teatr
grecki zbudowany w V wieku p.n.e. i rozbudowany za panowania wspomnianego
władcy Hierona II. Ten wykuty w wapiennym kamieniu obiekt jest jednym z
największych i najlepiej zachowanych teatrów greckich i do dziś spełnia swe
kulturalne funkcje.
Częścią parku są latomie czyli starożytne kamieniołomy, z których w czasach greckich wydobywano kamień do budowy wspaniałych zabytków Syrakuz. Dziś wzięła je w posiadanie natura i spacerując zacienionymi alejkami z bujną roślinnością czujemy niezwykłą przyjemność i chłód, dawniej było to miejsce wyzysku i ciężkiej pracy w pocie czoła i skwarze. Pozostawione po wydobyciu jaskinie pełniły funkcje pochówków, a nawet więzienia.
Jedna
z grot, zwana Jaskinią Powroźników, przez wieki wykorzystywana była
przez rzemieślników do wyplatania lin. Inna, bardziej znana, zwana Uchem
Dionizjusza, bo jej kształt przypomina ten narząd słuchu, ma wspaniałą
akustykę. Nazwę nadał jej Caravaggio na początku XVII wieku zainspirowany legendą,
według której okrutny władca Syrakuz Dionizjusz I więził tu swoich jeńców, aby
podsłuchiwać ich rozmowy, właśnie dzięki tej wyjątkowej akustyce.
Park
jest wspaniale przygotowany do zwiedzania: oznakowany i opisany. Wygodne
ścieżki prowadzą nas do kolejnych atrakcji. Nie wszystko można zwiedzać, być
może trwają tam prace zabezpieczające lub archeologiczne, ale i tak park robi
ogromne wrażenie, szczególnie mając na uwadze wieki historii pod stopami.
Taka
to jest opowieść o Syrakuzach, miasta o potędze, wielokulturowości i
przetrwaniu. Miasta, gdzie historia kładzie się warstwa po warstwie ukazując jej
burzliwą przeszłość. Miasta, które do dziś jest symbolem potęgi antycznego
świata.




































Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Jeśli nie jesteś zarejestrowanym użytkownikiem komentuj jako użytkownik anonimowy. Możesz wtedy dodać swój podpis i wszystko OK. Dziękuję też wszystkim komentującym za odwiedzenie mojego boga:)